Designstudenten Thomas More ontwerpen toegankelijke manier om patiëntenrechten te communiceren in OPZ Geel

Designstudenten Thomas More ontwerpen een toegankelijke en meer patiëntgerichte manier om patiëntenrechten te communiceren binnen het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum (OPZ) in Geel. 

"De wet op de rechten van de patiënt vormt het fundament voor een zorgrelatie die vertrekt vanuit respect, vertrouwen en gelijkwaardigheid", zeggen studenten Ben Van Kerckhoven en Mathilde De Munck.

" De rechten geven patiënten de mogelijkheid om keuzes te maken en verbeteren de samenwerking met zorgverleners. Zo vormen deze rechten een belangrijke pijler van kwalitatieve en humane zorg. Binnen de geestelijke gezondheid is hun meerwaarde nog groter, aangezien de patiënten zich in een kwetsbare situatie bevinden. 

Vanuit deze nood kwam OPZ Geel met een ontwerpvraag naar de postgraduaatsopleiding Space and Service Design aan Thomas More: Hoe kunnen we effectieve communicatie hulpmiddelen ontwikkelen zodat alle patiënten in OPZ Geel hun rechten begrijpen en toegang vinden tot deze rechten? 

Service designers richten zich op het creëren van oplossingen die vertrekken vanuit de leefwereld van de patiënt en die de zorgervaring tastbaar, begrijpelijk en mensgericht verbeteren. Daarom zetten de studenten zich met overtuiging in voor deze ontwerpvraag. 

OPZ Geel en Thomas More slaan de handen in elkaar 

Op 19 januari stelden studenten vijf vernieuwende ontwerpen voor die de communicatie rond patiëntenrechten binnen OPZ Geel versterken. 

19 (inter)nationale studenten van de postgraduaatsopleiding Space and Service Design aan Thomas More werkten hiervoor nauw samen met verscheidene medewerkers binnen de psychiatrische zorginstelling. 

Vanuit die samenwerking ontstonden inclusieve ontwerpen die patiëntenrechten opnieuw zichtbaar en voelbaar kunnen maken in het dagelijkse leven op de afdelingen. De ontwerpen sluiten nauw aan bij de realiteit van de zorgpraktijk en bieden concrete handvatten om patiëntenrechten op een toegankelijke manier te communiceren. 

OPZ GEEL OPZ 

Geel is het enige psychiatrisch zorgcentrum in de Kempen. Jaarlijks biedt het centrum aan meer dan 4500 mensen zorg en begeleiding in zeer diverse vormen, gaande van consultaties en zorg aan huis tot en met residentiële opname en woonzorg. 

Kernwaarden bij die zorg zijn respect voor iedere patiënt, cliënt en bewoner, aandacht voor kwaliteit en goede samenwerking met de zorgvrager en iedereen die bij hem/haar betrokken is. Patiëntenrechten zijn hierbij een hoeksteen en een voortdurend aandachtspunt voor alle zorgverleners van OPZ Geel. 

In nauwe samenspraak met OPZ Geel werden de studenten ondergedompeld in de wereld van de patiëntenrechten. Via een rondleiding in de zorginstelling en de verschillende divisies leerden zij OPZ Geel en haar visie beter kennen. Om zich vervolgens verder te verdiepen in wat patiëntenrechten inhouden en hoe deze binnen de huidige werking worden geïmplementeerd, werden interviews afgenomen met zorgverleners, ervaringsdeskundigen en beleids-, staf- en communicatiemedewerkers. 

Daarnaast werd ook een co-creatieworkshop georganiseerd. Met alle verzamelde inzichten gingen de studenten aan de slag om patiëntenrechten beter te begrijpen, het traject van zowel patiënt als medewerker in kaart te brengen en te onderzoeken waar deze rechten binnen dat traject tot uiting komen. Op die manier brachten zij de huidige knelpunten in het systeem in kaart en vertaalden deze naar doelgerichte ontwerpuitdagingen. 

Ook medewerkers krijgen ondersteunende communicatietools 

Met oog voor het geheel gingen de studenten aan de slag met het uitwerken van vijf verschillende concepten, afgestemd op de diverse divisies. Dit resulteerde in spelelementen voor kinderen en jongeren, interactieve infoborden, visuele geheugenkaarten en een campagne rond zichtbaarheid. Door te focussen op duidelijke en inclusieve communicatie op het juiste moment werd rekening gehouden met de diverse noden van patiënten, ongeacht leeftijd, taalvaardigheid, afdeling of persoonlijke situatie. 

“Het werken voor patiënten met dementie deed me beseffen dat zelfs een helder ontwerp kan falen als het op het verkeerde moment verschijnt. Ik merkte dat timing en herhaling vaak zwaarder doorwegen dan hoe goed iets is vormgegeven. Het is zo belangrijk dat we luisteren en inspelen op de noden van de personen waarvoor we ontwerpen. Door middel van zo een co creatie sessie leren we echt nadenken over hoe onze concepten in deze setting tot stand kunnen komen en dat maakt onze ontwerpvisie een stukje inclusiever”,  zegt Youssef Ibrahim.

Daarnaast werkten de studenten verschillende communicatiemiddelen uit voor de medewerkers binnen OPZ Geel. Dit resulteerde in toolkits en dienstverleningsmodellen die de communicatie rond patiëntenrechten verduidelijken en laagdrempelig maken.

 De sterkte van het project ligt in de brede blik van de studenten, die verder reikt dan enkel de eindgebruiker. Binnen de opleiding staat het ontwerpen van inclusieve oplossingen centraal, waarbij iedereen die met de dienstverlening in aanraking komt zich gehoord en zichtbaar voelt. 

Dit draagt niet alleen bij aan het verhogen van het welzijn van patiënten, maar ondersteunt ook zorgverleners door het aanreiken van eenvoudige communicatiemiddelen die de werkdruk verlagen en ervoor zorgen dat patiëntenrechten op een toegankelijke manier en op regelmatige basis onder de aandacht worden gebracht. 

Met dit project tonen OPZ Geel en de studenten van Space and Service Design dat patiëntenrechten niet alleen uitgelegd moeten worden, maar ook een integraal onderdeel van het zorgtraject van de patiënt vormen. Door ontwerp, zorg en communicatie te combineren proberen de studenten ruimte voor begrip, nabijheid en menselijkheid te creëren binnen de dagelijkse werking van de zorginstelling. 

Dankzij deze samenwerking zetten ze het thema patiëntenrechten opnieuw in de kijker. De uitkomsten van het project dienen als fundament voor een communicatiestrategie die aansluit bij de specifieke context en cultuur van OPZ Geel. 

OVER SPACE AND SERVICE DESIGN 

De internationale postgraduaatsopleiding Space & Service Design van Thomas More is de enige voltijdse opleiding in België voor Service Design. Het eenjarige programma brengt studenten uit verschillende disciplines samen om via co-creatie en real-life projecten maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.